Zo maakte De Stentor melding dat ‘Staatssecretaris Van Veldhoven de risiconormen (sic) voor deze goederentreinen wil aanpassen’. Daarop werden er Kamervragen gesteld en zijn politieke partijen in Deventer en de provincies in actie gekomen.

Volgens de staatssecretaris van het het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) is de veiligheid echter niet in het geding als de risicoplafonds voor het aantal ‘giftreinen’ wordt aangepast. Ze schrijft dit in een antwoordbrief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van de onrust in Bathmen. Of er daardoor meer goederentreinen met gevaarlijke stoffen gaan rijden is de staatssecretaris niet duidelijk. Wel wijst ze naar Duitsland, die bezig is met de aanleg van een derde spoor vanaf de Betuweroute. Deze werkzaamheden krijgen een piek in 2021 waardoor er meer goederentreinen moeten worden omgeleid.

Naar aanleiding van de berichtgeving zijn we op onderzoek uitgegaan. Wat bedoelt de staatssecretaris met de aanpassing van de risicoplafonds en wat voor invloed heeft dit op de veiligheid en mogelijke toename van het aantal goederentreinen met gevaarlijke stoffen door Deventer en Bathmen?

Het Basisnet en risicoplafonds: regelgeving voor veilig vervoer gevaarlijke stoffen

De overheid heeft afspraken en normen vastgesteld voor het goederenvervoer over het spoor, weg- en scheepvaartverkeer om risico’s zoveel mogelijk te beperken, het zogenaamde Basisnet. Het Basisnet -in 2015 in werking getreden- stelt verder regels aan het vaststellen en beheersen van de risico’s voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Het Basisnet Spoor bevat daardoor onder andere regels over de afstanden tussen bebouwing en spoorlijnen.

Volgens de gegevens van de overheid zijn de risico’s zeer laag. Het risico op overlijden van mensen door een ongeluk met gevaarlijke stoffen mag ten hoogste één op een miljoen per jaar zijn. Prorail legt het voor het spoor als volgt uit:

Wonen langs het spoor brengt dus een risico met zich mee, het zogenaamde plaatsgebonden risicoplafond (PR). Ook hier geldt dat het risico op overlijden van mensen door een ongeluk maximaal één op een miljoen per jaar mag zijn. Dit risicoplafond verschilt per gevaarlijke stof en aantal goederenwagons. Een brandbaar gas heeft een ander risico dan een giftige gas.

Jaarlijkse overschrijding van het Basisnet, mag dat?

Sinds de invoering van het Basisnet in 2015 worden er overschrijdingen geconstateerd van het maximaal aantal treinen met gevaarlijke stoffen dat is afgesproken in het Basisnet. Vooral langs Deventer Oost richting Bathmen zijn de overschrijdingen tot 6 maal het aantal wat volgens het Basisnet over het spoor mag rijden. Dit gaat over de periode 3e kwartaal 2017 t/m 3e kwartaal van 2018.

Toch stelt het ministerie van IenW dat het plaatsgebonden risicoplafond niet wordt overschreden. Ze baseert zich op de rapportages die per kwartaal worden opgesteld waarin aan de hand van aantal ketelwagons mogelijke overschrijdingen worden berekend. Hieruit blijkt dat er geen overschrijding is van het Plaatsgebonden Risicoplafond dat in het Basisnet is afgesproken. Waarom de berekeningen geen overschrijding laten zien heeft het ministerie nog niet uitgelegd ten tijde van publicatie.

Wel zegt de staatssecretaris Van Veldhoven in een brief aan de Tweede Kamer dat het Plaatsgebonden Risicoplafond op de route van Deventer via Bathmen dichter bij het spoor is gelegd dan nodig. Dit is gedaan ‘in een poging om vervoerders te stimuleren het vervoer van gevaarlijke stoffen maximaal via de Betuweroute te laten rijden.’

Aanpassing van de afstanden van de risicoplafonds om overschrijdingen Basisnet te voorkomen

Een oplossing voor de overschrijdingen van het Basisnet ligt dus volgens Van Veldhoven onder andere in het aanpassen van de afstanden vanaf het spoor waar deze kunstmatig dichter op het spoor zijn vastgelegd. De Plaatsgebonden Risicoplafonds veranderen daarmee niet. Deze aanpassingen worden gedaan in overleg met de betrokken provincies en gemeentes en gebeurt rond 2020, aldus de staatssecretaris.

Toch meer giftreinen door Deventer en Bathmen?

Het aanpassen van deze plafonds ligt dus erg gevoelig. De staatssecretaris lijkt de suggestie te wekken dat door aanpassing het aantal ‘giftreinen’ kunnen toenemen. Dit wordt echter door het ministerie tegengesproken. Wel valt op dat deze aanpassing van het Basisnet afgerond moet zijn voordat in Duitsland nog meer afsluitingen plaatsvinden door werkzaamheden vanaf de Betuwelijn.

Buiten beschouwing gelaten is de overlast die extra goederentreinen opleveren. Dit volgt in een komend artikel.