Prijzen stijgen harder dan lonen

Over het algemeen stijgen de meeste prijzen in 2021 harder dan de lonen en neemt het kabinet weinig maatregelen om die prijsstijgingen te compenseren. Zo zal iedereen merken dat de premie van de zorgverzekering waarschijnlijk met gemiddeld € 5 omhoog gaat. En zullen mensen die recht hebben op zorgtoeslag zien dat de toeslag niet met hetzelfde bedrag wordt verhoogd. Wel ziet het Nibud dat het kabinet de regelingen voor huishoudens met drie of meer kinderen verruimt. Zij profiteren met name van de verhoging van het kindgebonden budget. 

Controleer hoogte toeslagen 

Het Nibud roept iedereen op met recht op toeslagen op te checken of deze nog kloppen. Iemand die het afgelopen jaar veel heeft overgewerkt, en meer heeft verdiend, kan hierdoor te veel aan toeslagen hebben gekregen en loopt het risico dat terug te moeten betalen. En iemand die werkloos is geworden kan juist recht op (meer) toeslagen hebben gekregen. Het loont daarom op toeslagen.nl een berekening te maken. Directeur van het Nibud, Arjan Vliegenthart: “We weten uit onderzoek dat 27 procent van de huishoudens niet weten of ze recht hebben op toeslagen. Hoe hoger het inkomen hoe vaker men in de veronderstelling is dat dat men er geen recht op heeft. Maar, een op de zes huishoudens met een laag inkomen weet óók niet of er recht is op toeslag of heeft dat nog niet uitgezocht”. 

Werkloos of bijstand 

De koopkracht van mensen in de bijstand of met een werkloosheidsuitkering verandert volgend jaar nauwelijks. Het Nibud ziet dat het kabinet veel doet voor ondernemers en het bedrijfsleven om werkloosheid tegen te gaan. Maar mensen die werkloos zijn geraakt of in de bijstand terecht zijn gekomen hebben volgend jaar nauwelijks meer te besteden.  Zo ziet het Nibud dat mensen ook in 2021 er gemiddeld er 20 tot 25 procent op achteruit gaan als ze werkloos worden. Zeker voor mensen die van het minimum moeten rondkomen zal 2021 financieel gezien weer een zwaar jaar worden. Wel is er hoop voor de huishoudens met een laag inkomen die in een sociale huurwoning wonen. Het kabinet gaat woningcorporaties verplichten tot een huurverlaging voor huurders met een laag inkomen en een hoge huur. Hoe en wanneer dit wordt gerealiseerd is nog onduidelijk. 

Zelfstandigen betalen meer belasting 

Grote veranderingen ziet het Nibud in de portemonnee van de zelfstandigen. Niet alleen vanwege de crisis.  Ook diegenen die niet getroffen worden door de coronacrisis merken dat ze in 2021 meer geld kwijt zijn aan de belasting. Dat komt onder andere door de verlaging van de zelfstandigenaftrek. 

In de bijlage vindt u de achtergronden bij deze voorbeeldberekeningen. Daar vindt u ook de koopkrachtberekeningen voor 100 voorbeeldhuishoudens (pdf). Deze voorbeeldhuishoudens zijn ook gebruikt in de Nibud-koopkrachtberekenaar  waarmee eenvoudig is te zien hoe koopkracht verandert per huishoudtype. 

Achtergronden bij de berekeningen 

De term koopkrachtontwikkeling staat voor de hoeveelheid goederen en diensten die met het netto-inkomen kunnen worden gekocht in vergelijking met het vorige jaar. De voorbeeldberekeningen zijn omgerekend naar gemiddelde maandbedragen. Het percentage voor 2021 is ten opzichte van het besteedbaar inkomen in 2020 van het voorbeeldhuishouden. Fiscale voordelen, vakantiegeld, kinderbijslag en dergelijke zijn al bij het netto maandbedrag geteld. Bij de berekeningen is het Nibud uitgegaan van een inflatie van 1,5 procent. Ook is rekening gehouden met een stijging van de ziektekostenpremie. Verder gaat het Nibud uit van de brutoloonstijging van 1,2 procent die het CPB verwacht voor mensen in loondienst.

Bij de voorbeeldberekeningen voor zelfstandigen is ervan uit gegaan dat zij geen pensioen opbouwen en hun tarieven met 1,2 procent verhogen. Alle fiscale regelingen van 2020 en 2021 zijn gebruikt. Bij de berekeningen is het Nibud ervan uitgegaan dat alle toeslagen en inkomensondersteuning worden aangevraagd. Er is geen rekening gehouden met wijzigingen in de bijzondere bijstand of gezondheidssituatie. De hier genoemde huishoudens zijn slechts voorbeelden, waarbij de situatie simpel is gehouden. Er is geen rekening gehouden met specifieke aftrekposten of bijtellingen. In de voorbeelden zijn alleen standaard-ziektekosten (zorgpremie en eigen risico) meegenomen. In werkelijkheid gebeurt er natuurlijk veel meer in een huishouden. Promotie, veranderen van baan, (gedeeltelijk) stoppen met werken, werkloos raken, scheiden, gezinsuitbreiding, enz., zijn gebeurtenissen die veel meer van invloed zijn op het besteedbare inkomen van een huishouden. Als gevolg hiervan zullen huishoudens zich nooit helemaal herkennen in de hier gegeven voorbeelden. 

Dus blijf alert en check je toeslagen