Leve het proces

De grootste vijand van het voetbal is de vluchtigheid. Als de emotie van het moment regeert, dreigen mensen in het circus zich al snel te verliezen in opportunisme. Een nederlaag is een ramp, een plek bovenaan de ranglijst veroorzaakt een blind verlangen naar de titel. Het is overal hetzelfde.

Zondag is de derby FC Twente-Go Ahead Eagles en beide ploegen uit Overijssel zijn de laatste jaren ten prooi gevallen aan de onrust van de korte termijn. Heel wat Pietjes Paniek gesignaleerd in Tukkerland en Deventer. Opvallende parallel is dat beide clubs een ongekend euforische tijd hebben meegemaakt. Twente, verblind door de gouden horizon, kocht zich een titel en een beker.
Go Ahead koos de goede trainer en promoveerde na 17 jaar naar waar het zich thuis voelt: de eredivisie. Het grote geluk leidde vervolgens bij beide clubs tot een opwinding die niet te stillen bleek. Toen er tegenslagen kwamen, was er maar weinig acceptatie. Verdriet, woede, ongeloof, alles vanuit een opportunistisch korte termijn-denken. Stom? Te veroordelen? Nee. In Overijssel houden mensen zielsveel van hun club. En dan doet alles ongelooflijk veel pijn, zoals voetbal ook grenzeloos gelukkig kan maken. Het is een gegeven.

Daarom vind ik zowel Go Ahead Eagles als FC Twente prachtige clubs. Het leeft er. Het bruist, de mensen zijn er trots. Als geboren Deventer jongen ben ik van roodgeel en heb ik niks met de ietwat arrogante grote broer uit Enschede, maar ik snap wel degelijk dat de mensen aldaar hun club als een vurige minnaar benaderen.

En toch. Het gevaar van De Veel Te Hoge Verwachtingen en Het Niet Accepteren Van Even Wat Minder Goed is bij beide clubs groot en dat is een lelijke kant. Omdat voetbal pas mooi wordt als de processen volop de kans krijgen. En dan bedoel ik uiteraard niet dat malle technische plan dat Go Ahead een tijdje geleden had van 4-4-2 en zone-gedoe, maar wel het plan van Stegeman. Dat is iets om te omarmen, te koesteren, door winst en verlies heen te volgen, gefascineerd, kritisch, oplettend, maar vooral geboeid.

Stegeman bouwt aan iets. Slijpt. Wil vooruit, verder. Bij hem zie je wat topsport inhoudt. Eerst de inhoud en dan het zo lang mogelijk proberen vol te houden. Goed voetbal spelen, tactisch en technisch, met snelheid en vanuit kracht, eerst een kwartier, dan een half uur, dan een helft, uiteindelijk negentig minuten. Automatismen. De rechtsback die start, de linksbuiten die het begrijpt en zijn loopactie aanpast. De spits die terugzakt, de vleugels die gaan sprinten, de centrale verdediger die ziet en onmiddellijk handelt met zijn fluwelen dieptepass.

Stegeman is een dirigent. Een driftige. Wat vandaag lukt, had gisteren af moeten zijn, wat morgen op het programma staat had vandaag al voltooid kunnen zijn. Daarom is zijn orkest er een van discipline, van arbeidsethos en daarom zijn er nu al verdomd veel herkenning en vaste waarden. Alleen zo kun je bouwen. Vergeet niet: toen hij kwam was er niks. Alles stond op nul. En moet je nu eens zien. En toch is hij vol chagrijn soms omdat het proces nog lang niet af is en mensen soms dat proces maar niet willen zien. Die reppen nu al over een titel en kunnen blijkbaar geen andere vraag stellen dan: wanneer krijgen we de beloning?

Raymond Verheijen, de vaak door zijn boude uitspraken verketterde inspanningsfysioloog, heeft mij wel eens meegenomen in de denkwerelden van de echte toptrainers. Ze hebben allemaal hetzelfde. Van Gaal. Hiddink. Bosz. Guardiola. Mourinho. Ze zijn in hart en nieren architecten. Met andere filosofieën, de een is wat avontuurlijker dan de ander, maar wat ze verbindt is: de liefde voor het proces, de enorme drang naar het uitbreiden van die fases waarin er gewoon simpelweg goed voetbal wordt gespeeld. Op de juiste snelheid, met de juiste intensiteit, het opeenstapelen van de goede keuzes. Uitmondend in flow, uitmondend in de gewenste wereld van onbewust bekwaam. Dan ben je inmiddels zo goed en zo getraind dat je niet eens meer nadenkt hoe je het doet, je doet gewoon altijd het goede. Het zijn trainers die willen opereren als piloten, als chirurgen, mensen die geen foutje mogen maken, dat kost immers mensenlevens. Voetbalcoach als een echt vak.

De voetbaljournalistiek heeft als opdracht de processen kritisch te volgen. Is er voldoende overgave of signaleren we verslapping? Maar velen komen niet verder dan een blik op de stand, de waan van de dag. De vraag aller vragen: zijn jullie titelkandidaat? Of: jeetje, weer niet gewonnen, is er nog geen paniek? Maar wat het voetbal altijd weer beter maakt is de focus op de details in Het Proces. Waarom stokt het ergens, waarom nemen de fases van goed voetbal spelen zienderogen toe of juist af? Groeit het team? Waarom oogt het ene elftal veel fitter dan het andere, terwijl de conditie misschien wel het zelfde is? Hoe proberen andere ploegen het proces te verstoren? Wie dat allemaal echt ziet, wie dat volgt, houdt echt van het spel, maar maakt een team ook beter. Omdat het team ook in de media geconfronteerd wordt met waar de trainer dag in dag uit mee bezig is, wat hij probeert in te prenten in de koppen van zijn spelers. Ook zij moeten in al hun creativiteit iets van een chirurg krijgen, iets van de piloot.

Daarom durf ik, de processen op de voet volgend, best de bewering aan dat als Go Ahead zondag van Twente verliest, dat een incident is. Geen onmogelijk incident, want Twente heeft veel meer geld, is al jaren stouter in het beleid en heeft ontegenzeglijk een paar knappe spelers die zomaar het verschil kunnen maken. Is Stegeman dan ineens een heel slechte trainer? Is Go Ahead dan ineens een team in crisis? Heeft Twente dan het lek boven? Is Pusic dan ineens een genie? Is Twente dan verder in het proces, een beter team? Gaan de verslaggevers van Tubantia in polonaise over de perstribune? Ik denk zelf dat het laatste als enige waar zou kunnen zijn.

Wint Go Ahead van Twente met goed voetbal dan ligt dat meer in de lijn van de processen. Waarin Stegeman secuur bouwt. Waarin het team meer en meer automatismen heeft opgebouwd. Waarin steeds sneller de spelers van elkaar zien wat er moet gebeuren, waarin de spelers meer en meer tactisch en technisch langere fases goed voetbal kunnen spelen tegen ploegen die zelf ook willen voetballen.

Als liefhebber van voetbal hoop ik ook dat Go Ahead wint, want ik ben al heel lang gefascineerd door de bloei die liefdevol bedachte processen kunnen voortbrengen. Daarom ben ik altijd een groot fan geweest van Louis van Gaal, Arrigo Sacchi en Pep Guardiola, daarom ben ik fan van Erik ten Hag, Peter Bosz, Massimiliano Allegri en Jürgen Klopp. Daarom geloof ik in John Stegeman, omdat ik zie wat hij doet. Misschien promoveren we dit jaar nog niet, misschien gaan we nog best ergens een fikse dip krijgen, maar het proces is overtuigend begonnen. De spelers hebben het omarmd, de staf zit er helemaal in, de hele club, de achterban, het publiek en ook de media moeten het vol interesse volgen. Omdat het proces pas echt bestaat als iedereen het herkent en erkent. Daar kan de waan van de dag nooit tegenop. En al zou het me verbazen als het gebeurt (ik voorspel een knappe 1-2 voor Go Ahead), ook een verloren derby zal een proces niet mogen verstoren.

Robert Heukels

WIE IS ROBERT HEUKELS?

Robert Heukels (1969) werd geboren in het St. Jozef ziekenhuis, bijna op de middenstip van de Adelaarshorst. Zijn oma breide jarenlang sjaals in de kleuren van juweel. Vanaf 1992 zette hij zich in voor de club, met als hoogtepunt de functie van teammanager onder Foeke Booy en Dennis Demmers. In het dagelijkse leven is hij hoofdredacteur van het magazine WENDY en vader van vier….

De columns van Roy Beumer, Gerard Somer, Erdal Ascipinar en Robert Heukels nogmaals lezen? Klik dan gerust hier!

Op de hoogte blijven van het laatste sportnieuws uit de regio Deventer? Volg Drtv Sport op Twitter en Facebook!