Bommen op de bruggen

Over de IJsselbruggen werden Duitse soldaten en materieel naar het westen van ons land aangevoerd onder andere naar het front in de omgeving van Arnhem. Ook materiaal dat bedoeld was voor het afschieten van onder andere V1’s vanuit de omgeving van Rotterdam en Den Haag moest over deze bruggen. Om deze transporten tot stilstand te brengen, voerde de geallieerde luchtmacht grootschalige bombardementen uit op de bruggen maar viel ook met jachtbommenwerpers en jagers spoorwegen en treinen aan. Het Duitse leger reageerde met het opstellen van een ring van luchtafweerkanonnen rond de stad Deventer. Bij Epse, Steenbrugge en Bathmen zijn restanten van deze luchtafweerstellingen aangesneden. Ook verschillende vliegtuigcrashes lieten hun sporen na.

De bevrijding

In 1945 werden de kaarten opnieuw geschut. Inmiddels waren de geallieerden de Rijn over gestoken en werd duidelijk dat Oost Nederland vanuit Duitsland zou worden bevrijd. Hiermee kregen de IJsselbruggen opnieuw een strategisch belang. Nu waren het de geallieerden die de bruggen in handen probeerden te krijgen voor hun opmars naar West Nederland. De Duitse bezetter reageerde door een grote ring van tankgrachten, loopgraven, geschutstellingen en versterkte boerderijen aan te leggen rond Deventer. Bij een groot aantal archeologische onderzoeken zijn restanten van deze stellingen aangetroffen. In de laatste dagen van de oorlog werd er op verschillende plaatsen nog zwaar gevochten om de stellingen.

Munitieruimingen

In totaal werden honderden vliegtuigbommen afgeworpen op de Deventer bruggen. Niet alleen misten vrijwel alle bommen hun doel ook ging ongeveer 5 a 10 % van de bommen niet af. Deze bommen sloegen meters diep in de rivierbedding of uiterwaarden en bleven daar achter. Bij het project Ruimte voor de Rivier zijn grote delen van de uiterwaarden diep uitgegraven. Omdat vooraf bekend was dat zich vliegtuigbommen konden bevinden, zijn de te ontgraven delen door middel van grondradar in kaart gebracht waarna meer dan 20 bommen zijn geruimd. Remco Westra (gemeente Deventer) laat zien wat er allemaal komt kijken bij het ruimen van deze zware vliegtuigbommen.

Lezingenreeks

De lezing was de achtste van een historische lezingenreeks van tien lezingen in het seizoen 2017-2018. De geschiedenis van Deventer staat hierin centraal. Vaak wordt aangehaakt op een actueel thema, bijvoorbeeld een recente archeologische opgraving, een nieuw verworven aanwinst voor de erfgoedcollectie of een actuele tentoonstelling waarin de geschiedenis van Deventer centraal staat.

 

Milan Keskin